BlogCultuur

5 x niet vertaalde Italiaanse literatuur

Galiazzo

1.. ‘Il mondo è posteggiato in discesa’ van Matteo Galliazzo

‘De wereld helt naar beneden’, zou je de titel van dit boek zo kunnen vertalen? Galiazzo is een grappige schrijver. Hij heeft niet veel boeken geschreven, maar Cargo is vertaald in het Nederlands. Absurdistische verhalen met een komische inslag. Zo is er in dit boek een ontmoeting tussen een alien en een yugoslaaf. De alien blijkt ook slavisch te spreken en communistisch te zijn, daar vinden ze elkaar in, want in Genova waar de ontmoeting is gesitueerd begrijpt niemand de grappen over het communisme van de hoofdpersoon. De dialoog tussen die 2 is echt geweldig! Ik ga zeker meer van hem lezen.

Kunstenaar

In Antwerpen heeft Galiazzo in 2005 meegewerkt aan een tentoonstelling aan het Middelheim museum in Antwerpen. Op de site staat dat de schrijver zich in zijn tentoonstelling heeft laten inspireren door de letter ‘E’. Ik schreef ook over hem op de website van Italieplein: Het absurdisme van de Italiaanse schrijvers Italo Calvino en Matteo Galiazzo.

Matteo Galiazzo

Il mondo è posteggiato in discesa

Einaudi (2002)

2. ‘Un posto nel mondo’ van Fabio Volo

Dit boek is uitgekomen in 2006. Ik kreeg het aangeraden bij Bonardi want:

1. Ik was op zoek naar iets lichts voor de vakantie, wat betekent dat er geen literatuur met hoofdletter L kan voorbijkomen (lastig taalgebruik houdt mijn leesplezier soms wat op).

2. Het was een groot succes in Italie. En ja, ik vind succes niet een onbelangrijke indicatie voor een goede leesbarheid van een verhaal.

Grazia Casagrande (critica) heeft de juiste kritiek al gegeven: ‘een liefdesverhaal zoals zoveel, ongewone levenskeuzes (liefde, maar niet samenwonen), maar die toch al ingeburgerd zijn, simpele psychologie die aspireert niet banaal te zijn, personages met wie het voor leeftijdsgenoten makkelijk te identificeren is: dit zijn de eerlijke ingredienten van een goed uitgevers-succes’.

Fabio Volo schreef veel boeken, ook verscheen in Nederland een vertaling van een boek over het vaderschap. “Het hoort er allemaal bij“. Een beetje een Kluun achtig boek “Help ik heb mijn vrouw zwanger gemaakt”, alleen dan van Italianse komaf.

Ja hoor!

Tijdens het lezen sloeg ik soms het boek dicht en riep heel hard ‘ja hoor’ als reactie op de cliché’s die werden tentoongespreid. Het hielp maar voor korte duur, met name de laatste 50 pagina’s heb ik echt door moeten worstelen. Geen aanrader dus.

De presentatie van het boek laat ook te wensen over. Het ziet er allemaal heel ‘clean’ uit, maar die combinatie van de foute titel ‘Een plek op de wereld’ en dan dat plaatje! Een ‘plek’ op de wereld. Altijd erg jammer als voor de hand liggende dingen zo worden uitgelegd.

Het verhaal

Oja: waar gaat het boek over! Dertigers die een mid-life crisis hebben (bij dertigers heet dat anders, maar ik verkeer te weinig in kringen die dat soort termen gebruiken, dus weet ik het woord niet meer). De hoofdpersoon probeert zijn leven zin te geven en daarbij zit hij vooral zichzelf in de weg. De oplossing: een verre reis (want dan leer je jezelf kennen) en hoppakee het leven is ineens carpe diem! Nu heb ik het boek toch gekocht, want ik identificeerde mezelf met de dertiger in mid-life crisis van de achterflap. Maar het bleek toch niet nodig te zijn om me daarmee te identificeren. Gelukkig maar.

Heel erg grappig: The Pills hebben een grappige sketch gemaakt over Fabio Volo – boeken.

“Un posto nel mondo” is niet in het Nederlands vertaald.

3. ‘I malavoglia’ van Giovanni Verga

I malavoglia zijn een Siciliaanse familie. Het boek is uit 1860. Het gaat over het harde leven op het platteland zo’n 1,5 eeuw geleden, en wat daar mooi aan is zijn de vele spreekwoorden en gezegden die gebruikt worden in de conversaties. Mensen die praten in cliché’s . Het is goed voor je woordenschat en voor je kennis van de Italiaanse cultuur, dit boek.

Historische Italiaanse spreekwoorden en gezegden

far mangiare agro di limone = (letterlijk citroen laten eten), niets toestaan.
come i pulcini nella stoppa (letterlijk zoals de kuikens in het [vlas?]) zich geen uitweg weten
mettere la lingua in tasca (letterlijk de tong in je zak stoppen) zwijgen
mangiapane (letterlijk broodeters) kinderen die nog niks verdienen, niets bijdragen
buone parole e mele fradicie (letterlijk mooie woorden en natte appels) praatjes vullen geen gaatjes
fare ballare i sorci (letterlijk de muizen laten dansen) als je zonder geld zit
raddrizzare le game ai cani (letterlijk de poten van de hond rechtzetten) iets onmogelijks doen
Ognuno all’arte sua, e il lupo alle pecore (letterlijk ieder zijn kunst, en de vos naar de schapen) Ieder zijn vak, zoals de vos de schapen achterna zit.
Come un manico di scopa (letterlijk zoals een schoonmaakmaniak)  onbuigzaam!

Paternalistische spreekwoorden

La ragazza com’è educata, la stoppa com’è filata ( letterlijk het meisje zoals het is opgevoed, het vlas zoals het is gesorteerd) Ieder wordt kostbaar gevonden om zijn kwaliteiten.

Donna di telaio, gallina di pollaio e triglia di gennaio = (vrouwen van het weefgetouw, kippetjes van de slager en  zeebarbeel van januari) Dat zijn de goede kwaliteiten!

4. ‘Orizzonte mobile’ van Daniele del Giudice

Dit keer een positief bericht. Ik moet het toegeven, ik zeur vaak over Italie en zie eerder de negatieve kanten ervan, dan de positieve dingen. Maar vandaag iets positiefs. Namelijk het boek van de schrijver Daniele del Giudice.

Dit was het boek waar ik naar op zoek was op dit moment. Mooie beschrijvingen van de Zuidpool. Overpeinzingen over het leven daar en de geschiedenis van de bewoners en de bezoekers.

Er stonden veel nieuwe woorden in die ik nog niet kende, die te maken hadden met technische termen rond de scheepvaart, of dingen van de natuur die typisch zijn voor de Zuidpool, en die ik dus niet eerder had gehoord. Ik heb ze niet allemaal opgezocht.

Italianen hebben een goede fantasie, maar die weet zich ook uit te strekken tot goede beschrijvingen, niet alleen in de kunstgeschiedenis. Ook in het beschrijven van andere beschavingen en verre reizen zijn ze meesters.

Zo vond ik de titel alleen al mooi. Het is een letterlijke en figuurlijke vertaling van het wankele perspectief dat het leven je bied op de Zuidpool. Hoewel ik overigens ‘De eenzaamheid van priemgetallen’ ook een mooie titel vond.

Het boek is in Maart dit jaar uitgekomen en werd al genoemd als een mogelijke kandidaat voor de Premio Strega. Het is (nog) niet vertaald in het Nederlands. De schrijver heeft echter afgezien  van de nominatie. Hij wil tijd besteden aan zijn nieuwe boek, en bovendien vind hij dat een boek het zonder prijs moet zien te redden. OVerigens lijkt het mij de vraag of het boek genomineerd zou worden, het is eigenlijk maar deels fictie. Nou loopt die grens in het dopo-postmoderne tijdperk misschien minder vaag, maar ik vraag me af of er niet een soort Pulitzer-prijs is. Sowieso een interessante vraag om uit te zoeken. Wordt vervolgd.

5. ‘Il pianeta azzurro’ van Luigi Malerba

Als je de achterflap van ‘De blauwe planeet’ leest, krijg je de suggestie dat het boek gaat over het spinnenweb van politiek en macht rondom een personage dat een persiflage is van Berlusconi. Dit boek leek mij dus wel interessant. Lekker, politieke satire, intriges en een cultuurkritische visie in één roman verwerkt.

Echter, halverwege het boek zijnde, moet ik nageven dat de hoofdlijn van het verhaal draait rondom een psychoot, personage x, die de persiflage van Berlusconi wil vermoorden, en de gewone Italiaanse man, personage y, die de notities van personage x hieromtrent heeft gevonden. De psychoot is een figuur xe0 la Raskolnikov, van het Russische boek ‘Boete en Schuld’ oftewel ‘Misdaad en Straf’ van Dostojevski. Iemand die danig in de war is, en zijn zieleroerselen niet meer onder controle heeft, en rust zoekt in de antieke geschriften over de ziel, van bijv. Plotinus . Ik houd daar niet van, van bespiegelingen die een zieke daad moeten rechtvaardigen, dus ik sta dan ook aan de kant van het personage y, waar ik me liever mee identificeer. Tot nu toe is hier weinig cultuurkritiek te halen, want de psychoot delft absoluut het onderspit in zijn rechtvaardigingen om de machtswellusteling die op B. zou kunnen lijken te vermoorden.

Luigi Malerba

Il pianeta azzurro

Mondadori

8,50 euro in Italie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *