BlogVakpraat

Italiaanse examens: you’ve got to love it!

Italiaanse examens voor buitenlanders, the beginning

Toen ik in 2001 begon met mijn eerste Italiaanse examen bij het Istituto di Cultura werd het me al vrij snel duidelijk dat een Italiaans examen serious business is. Ik moest verschillende onderdelen afronden (schriftelijk, mondeling, luistervaardigheid etc) en het duurde allemaal erg lang, een hele dag. Vooral het mondeling examen vond ik indrukwekkend. Dat had ik tot dan toe slechts enkele keren gedaan op de middelbare school, maar dat was natuurlijk altijd in het Nederlands geweest. De Italianen die het mondeling examen afnamen waren er niet op uit me op mijn gemak te stellen en waren nogal formeel en zweterig.

Examens voor Italianen, once upon a time

In de herfst van dat najaar deed ik mijn eerste examen in Bologna. Ik was eerstejaars studente, net als de andere Italianen. Het was een examen wetenschapsfilosofie. De universitaire examens die ik daar heb gedaan waren bijna allemaal mondelingen. Ik had me voor het examen in moeten schrijven door mijn naam te zetten op een lijst die hing in de gang van de universiteit. Diezelfde lijst werd uiteindelijk gebruikt voor het moment waarop je aan de beurt was. Stond je hoog in de lijst, dan was je snel aan de beurt. Stond je onderop dan moest je wachten totdat degenen voor jou aan de beurt waren geweest. Ik had net een knappe vriendin uit Nederland op bezoek toen ik het examen moest doen. Zij wachtte op me in de gang terwijl ik naar binnen ging voor het examen. Deze werd afgelegd in de werkkamer van de docent. Er hing een blauwe walm van de rook. Terwijl hij me vragen stelde tikte hij ondertussen de as van zijn sigaar af in de asbak. De docent was welwillend. Hij had wel door dat mijn Italiaans nog niet zo goed was dus hij stelde voor dat hij, in plaats van enkele vragen waarop ik lang zou moeten antwoorden, meerdere vragen zou stellen die ik kort zou kunnen beantwoorden.

Italiaanse examens zijn een stuk zwaarder dan de Nederlandse. Bij aanvang van een cursus kreeg ik altijd een bibliografie van 2 kantjes met daarop alle verplichte en aanbevolen literatuur. Bij vrouwelijke docenten die minder coulant waren en wel gewoon monologen van me verwachtten (ik was toch geen Erasmus student?) vond ik het een stuk moeilijker om zo’n hoge cijfers te halen en om uberhaupt goed uit mijn woorden te komen terwijl ik de feitenkennis probeerde op te lepelen uit mijn hersens. Ik zat destijds op nivo B1. Tegenwoordig is nivo B2 verplicht voor full time studenten aan de universiteit, en B1 voor Erasmus studenten. Dat zorgt denk ik voor best wat hoofdbrekens bij de docenten die tentamens af moeten nemen, want deze studenten (Italianen en niet-Italianen die niet vloeiend de taal spreken) kunnen niet op een gelijkwaardige manier worden getoetst. Een complexe redenering met wetenschappelijke argumenten kun je gewoon niet formuleren op B1 nivo.

Later kreeg ik door dat Italiaanse studenten leren door mogelijke vragen van de docent te inventariseren en daarop dan antwoorden oefenen in een monoloog thuis. Ik kreeg een 30 voor het examen wetenschapsfilosofie (maximale puntenscore, 18 punten is voldoende), terwijl ik in Nederland altijd zeventjes haalde. Ik was erg blij, maar later heb ik me wel afgevraagd of dat cijfer terecht was. Kwam het doordat ik een blonde olandese was? Doordat ik mijn knappe vriendin had meegenomen? Kwam het doordat mijn mening hem wel aansprak en was het cijfer een uiting van zijn politieke instemming? Bij de mondelinge examens in Italië heb ik nooit iemand gezien met een griglia di valutazione, een soort formulier waarop formeel wordt bijgehouden wat ik wel of niet goed deed en vaak was de docent alleen. Het is een beetje natte vinger werk van de docent, want mondelinge examens zijn subjectiever daardoor.

Italiaanse docenten verwachten meer feitenkennis van hun studenten. Je moet heel veel, ontzettend veel uit je hoofd leren. Zo moest ik bij Romeinse geschiedenis alle Romeinse keizer weten wanneer ze regeerden en wie wie opvolgde en moest ik voor Griekse geschiedenis weten welke Siciliaanse steden door welke Griekse kolonisten waren gesticht. Minor details. Nederlandse examens gaan veel meer over het waarom dan over de poppetjes. In Nederland vragen ze naar sleutelfiguren, sleuteljaren en naar de nieuwste inzichten. In Italie kunnen ze vragen naar de naam van een concept uit een achterhaalde theorie of de naam en de jaartallen van een keizer die er weinig toe deed. Door deze manier van leren kon ik bij thuiskomst in Nederland wel indruk maken op mijn Nederlandse docent toen ik de jaartallen uit mijn hoofd wist van de 3 Punische oorlogen. Want in Italië had ik het op moeten geven. De complete Universiteit in Italië doen vanaf jaar 1 met nivo B1 en al die culturele verschillen, dat was te hoog gegrepen. Ik was teruggekeerd naar Nederland na 2 jaar.

Italiaanse examens voor buitenlanders – the sequel

Terug in Nederland gekomen in 2003 heb ik 15 jaar geen Italiaanse examens gedaan. Ik denk dat ik er wel effe klaar mee was. De examens Italiaans aan de Universiteit van Utrecht waren Nederlandse examens. Schriftelijk, maximaal 1,5 uur en met mogelijke transparante inzage naderhand. In 2018 wenste ik echter toch mijn C2 te halen en ging me voorbereiden op het CILS C2 examen van de Universiteit van Siena. Dit examen bestaat uit 5 onderdelen en duurde uiteindelijk 5 uur. Dat was een lange dag. Niet alleen de grammatica moet goed zijn op dat nivo.

Ik heb me voorbereid op het schriftelijk onderdeel van dit examen door een online database van formele brieven te bestuderen. Brieven waarin mensen uitstel van betaling vragen, een declaratie indienen bij een verzekeringsmaatschappij of hun beklag doen over een overheidsdienst bijvoorbeeld. De database en variatie in mogelijkheden van formele problemen is nogal groot, dus dit kostte me wat tijd. Ik moest allemaal formules uit mijn hoofd leren die we in Nederland eigenlijk alleen passief lezen in formele brieven die we krijgen van bijvoorbeeld de belastingdienst. Formules zoals: Gaarne vernemen wij in uw schrijven wanneer uw aanvangt met uw werkzaamheden Italianen houden nogal van ambtelijk taalgebruik.

Voor het onderdeel leesvaardigheid moest ik een juridisch reglement kunnen begrijpen. Ik weet niet of u weet waar het over gaat als u bij de notaris bent. Gelukkig zijn veel Nederlandse instellingen zich er al van bewust dat dit soort taalgebruik vermeden dient te worden. Om het maar eens mooi te zeggen. Voor het mondelinge onderdeel oefende ik zoals ik Italiaanse studenten het in Italie had zien doen bij het leren voor hun examens: door monologen te oefenen, deze te registreren en terug te luisteren. Ik stelde dan mezelf een vraag: bijvoorbeeld: Wat vindt je van de ontkenning van de opwarming van de aarde in landelijke dagbladen? En dan moet je los kunnen gaan.

Examens voor Italianen – Che vissi felice e contenta?

Het C2 examen haalde ik, wonder boven wonder, en ik ging informeren naar het DITALS certificaat. Weer een Italiaans examen, voor Italianen. Dit examen bestaat uit drie onderdelen. Daarvan heb ik er inmiddels al twee gehaald. Het certificaat wordt door veel Italiaanse studenten geambieerd die taalles willen geven aan buitenlanders. Het gaat over didactiek en linguistiek van de Italiaanse taal. Ondertussen spreek en schrijf ik goed Italiaans, dat mag ik nu wel zeggen. Dus dan zou ik toch ook een écht Italiaans examen moeten kunnen halen. Of zou de culturele barrière, de andere manier van toetsing me toch dwars blijven zitten?

Het DITALS examen wordt in de praktijk door maar weinig buitenlanders afgelegd. Ik zou de 3e Nederlandse zijn die het zou halen, zo hoorde ik van mijn Italiaanse docent die de enige voorbereidingscursus geeft in Nederland. Dit examen vereist ook weer veel feitenkennis en dat is niet echt mijn ding. De bibliografie was twee kantjes (oké, niet alles is verplicht) en op het examen vragen ze naar de uitwerking van enkele details. Ook krijg je punten voor een mooie redenering. Puntgewijs de feiten oplepelen is slechts goed voor een magere voldoende.

Ik maakte een begrippenlijst met 205 begrippen voor mezelf op Quizlet en op Facebook heb ik me aangemeld bij de optimistisch gestemde groep “Ditalsisti disperati” Wanhopige Dital-lers. De groep telt meer dan 7000 leden. Ik voel me een echte Italiaanse door de gedeelde smart. Maar nu ik waarschijnlijk ook de 2e keer ben gezakt voor het laatste onderdeel van het tentamen vraag ik me af of ik niet een masochist ben. Het derde onderdeel kan ik 4 x per jaar binnen een periode van 3 jaar herkansen. Ik zet er toch mijn tanden in. Waarom? Omdat ik het denk ik toch wel kan. Uiteindelijk. Alla fin fine.

Denk je na dit artikel: “ik wil ook wel een Italiaans examen proberen”, kijk dan eens bij mijn blog over het CILS examen of het PLIDA examen kom bij mijn school een Nederlands examen van de Italiaanse taal, nivo A1 of A2 doen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *