BlogTaalstudie

Woordvolgorde Italiaans

Woordvolgorde Italiaans

Je hebt de goede woorden gebruikt, de juiste lidwoorden, de juiste uitgangen van een zelfstandig of bijvoeglijk naamwoord. Overal dacht je aan gedacht te hebben. Wat is er dan toch mis gegaan? Je wilt iets zeggen in het Italiaans, maar je hebt de zinsdelen door elkaar gehusseld en nu zegt de juf dat het verkeerd is. De woordvolgorde in het Italiaans. Het is vaak niet persé grammaticaal verkeerd, maar vaak is het dan zo dat je een keuze hebt gemaakt die in de praktijk niet vaak voorkomt. Je legt de nadruk verkeerd.

Sommige woorden staan altijd bij elkaar

Het lidwoord, bijvoeglijk naamwoord en zelfstandig naamwoord: de mooie man, l’uomo bello, het kleine hondje, il cane piccolo horen altijd bij elkaar. Daarbij geld echter wel dat soms een bijvoeglijk naamwoord achter een zelfstandig naamwoord staat en soms ervoor. Meestal staat het bijvoeglijk naamwoord er achter, soms staat het ervoor, als het bijvoeglijk naamwoord centraal staat en niet het zelfstandig naamwoord.

Ook staat een voornaamwoord vaak voor een werkwoord. Gli ho dato una penna, l’ho visto ieri, ci andiamo domani.

In het Italiaans worden geen woorden tussen het hulpwerkwoord en het voltooid deelwoord geplaatst. Je zegt “Ho visto il cane”  en niet “Ho il cane visto”

Dit soort dingen is echter meestal niet het probleem. Meestal doe je dit automatisch wel goed.

Impliciet onderwerp

In het Italiaans en in het Nederlands worden voor de meest gebruikte zinnen deze volgorde gebruikt van Soggetto – Verbo – Oggetto (Onderwerp – Werkwoord – Lijdend Voorwerp)

In het Italiaans is er echter wat raars aan de hand. Het onderwerp (soggetto) is namelijk meestal impliciet. Dat komt omdat het onderwerp vaak in het werkwoord zit verstopt, maar deze niet wordt genoemd. In de zin “Vado a scuola” is io (het persoonlijk voornaamwoord “ik” in het Nederlands) een impliciet onderwerp. Deze zit immers in “vado”. Daardoor is het niet zo handig om een grammaticale volgorde aan te houden als leidraad, ook al is die in het Italiaans vaak hetzelfde. Je kunt makkelijk in verwarring raken.

Rhema en Thema

Je kunt voor de woordvolgorde in het Italians beter kijken naar het rhema en het thema, twee begrippen uit de syntaxis een onderdeel uit de taalkunde. Het thema is waar de zin over gaat (het psychologische onderwerp) en in het rhema worden dingen gespecificeerd die over het thema gaan. In het Italiaans komt, net als bij het Nederlands, eerst het thema en dan het rhema. Het thema is het psychologische onderwerp van de zin. Neem bijvoorbeeld deze 2 Italiaanse zinnen.

 

Andrò dal parucchiere in Via Barbieri domani mattina = Ik ga naar de kapper in Via Barbieri morgenochtend. 

(Io is dan een impliciet onderwerp, dat zit immers in andrò)

Het thema is “Andrò dal parucchiere”, dat is de belangrijkste boodschap die je wilt overbrengen. De rest is bijzaak en het rhema.

 

óf de zin:

 

Ho studiato molto il primo capitolo sugli aggettivi qualificativi + Ik heb het eerste hoofdstuk over de bijvoeglijke naamwoorden goed bestudeerd. 

(Io, het onderwerp is impliciet en zit in Ho)

Het thema is: “Ho studiato molto”, dat is de belangrijkste boodschap die je wilt overbrengen. Het rhema is : il primo capitolo sugli aggettivi qualificativi.

 

Als het psychologische onderwerp bij de eerste zin morgenochtend is, dat je daar de klemtoon op wilt leggen, dan draai je het om.

Domani mattina andrò dal parucchiere in Via Barbieri.

Oftewel: het zinsdeel welke het belangrijkste is (het psychologische onderwerp van de zin), moet vooraan in de zin komen! Overigens hoor je geen klemtoon in de intonatie.

Kun je dan straffeloos zinsdelen altijd vooraan zetten?

Er zijn twee soorten uitzonderingen waar de zinsdelen niet de volgorde Soggetto – Verbo – Oggetto aanhouden of waar de klemtoon ligt achterin de zin.

  1. Samengestelde zinnen met een hoofdzin en bijzin krijgen soms de bijzin voorop. Dat zijn bijvoorbeeld bijzinnen die draaien om tijd: Quando arriverà le darò il regalo of bijzinnen in de periodo ipotetico: se avrò tempo andrò a trovare Maria. Dit krijg je vanaf nivo B1.
  2. Zinnen met een ordine marcato. Dit zijn bijzondere zinnen zoals de frase scissa, la frase con dislocuzione a destra, la frase con dislocuzione a sinistra of  la frase a tema sospeso. Dit wordt echter pas van belang als je op nivo C1 zit met je Italiaans.

Als de volgorde (voor beginners) hetzelfde is als in het Nederlands, waarom gaat het dan toch vaak fout?

Als je zinnen moet vertalen in je opdrachtenboek ben je vaak meer bezig met individuele woorden dan met de strekking van de zin. Je moet het juiste persoonlijk voornaamwoord kiezen, de juiste uitgangen van het werkwoord, de juiste lidwoorden etc. Je bent bezig op woordnivo, niet op zinsnivo.

Misschien raken Nederlanders ook in de war doordat het onderwerp impliciet is. Daar heb ik nog geen onderzoek over gelezen, dat is maar een persoonlijke gedachte. Bij het Nederlands laat je nooit het persoonlijk voornaamwoord weg. Wij zeggen geen : “Ga naar school” (Vado a scuola), maar “Ik ga naar school”.  Je kunt dan toch een beetje de kluts kwijt raken over wat het belangrijkste is in de zin.

Je kunt dus, zoals je hierboven ziet in de korte introductie op thema’s van nivo B1, B2 en C1 ook een alternatieve constructie maken uit literaire of stilistische overwegingen. Deze constructies zijn echter bijzonder en komen weinig voor.  Ze zijn grammaticaal correct maar de juf zal ze toch afwijzen als jij met je A1 of A2 bezig bent (tenzij je hem per ongeluk helemaal goed maakt in één keer!). Ze zijn namelijk zeer complex, je kunt ze pas écht goed maken als je ook de grammatica achter die constructies kent. Als je je A diploma nog niet hebt, moet je ook niet gaan reddingszwemmen.

 

Tip om het goed te doen voor nivo A1 en A2

Probeer, als je alle woorden hebt vertaald ook te kijken naar het thema en het rhema, naar de strekking van de zin als geheel. Dan zet  je de woorden, of zinsdelen eigenlijk,  in de goede volgorde. Onthoudt dat wat vooraan in de zin staat meestal de belangrijkste boodschap is van de zin.

 

Een goede oefening vind je onder deze link.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *