Kunst heeft de mogelijkheid dingen te verbeelden die we voelen. Ik heb vaak wel een oogje op Italiaanse kunstenaars en artiesten, beroepsdeformatie. Een tijdje terug was ik in de Kunsthal in Rotterdam, daar was een tentoonstelling over Iris van Herpen, de Nederlandse modeontwerpster. Prachtige jurken waren er. Maar tussen al die prachtige jurken stond dit beeld van de Italiaanse beeldhouwer Enrico Ferrarini, dat me raakte.
Filosofen denken vaak in dezelfde richting als mensen met psychosegevoeligheid. De grenzen tussen de tegenstellingen waarin we denken zijn helemaal niet zo duidelijk. Cognitief versus gevoelsmatig, zwart of wit, schoonheid en lelijkheid, goed en kwaad, geest en materie. Ook natuurkundigen zoals de Italiaanse filosoof en natuurkundige Carlo Rovelli beweert dat alles trilling is en dat onze conventies dingen laten onderscheiden. Je kunt hier een interview met hem bekijken bij het programma Tegenlicht.
Ik vond dat dit beeld van Enrico Ferrarini hier ook over gaat. Het rekt het beeld op van wat we zien, wat we zien blijkt dat dat niet vanzelfsprekend is. De werkelijkheid is gevormd en vervormd. Het is meer dan een projectie op ons netvlies en wat we zien hangt af van onze hersenen, onze geschiedenis, onze relatie met onze omgeving. Ook in de psychiatrie willen steeds meer psychiaters in gesprek met mensen met psychosegevoeligheid over de betekenis van de dingen die mensen hallucineren. Lange tijd not done. Maar spreken en denken over wat we zien en daarbij verschillen blootleggen is natuurlijk van belang voor een gezonde democratie en voor gezonde en betekenisvolle menselijke relaties. Juist omdat dit soort dingen niet vastliggen, niet gegeven zijn. Dit werk nodigt uit tot een gesprek.
Interessant in dat opzicht vond ik ook de aankondiging van een concert van Carlo Mascolo in Huis De Pinto in Amsterdam op 12 januari. Hij is een muzikant, nogal in het experimentele spectrum, die duidelijk maakt dat de grens tussen mooi en lelijk, vervoering en irritatie, muzikaliteit en het verlangen naar stilte ook dicht bij elkaar liggen. Ik kan de video niet embedden in dit artikel, maar mocht je willen luisteren dan kan dat hier. Ik moet zeggen dat ik hier niet heel lang naar kan luisteren, maar ik begrijp wel de fascinatie van de muzikant.
Voor mijn gevoel komt dit dicht bij de leer van de fonetica. In de klankenleer hebben we dingen met elkaar afgesproken over welke klank correspondeert met welk symbool. Er bestaat een alfabet van klanken. Maar in het Engels doet een kat meow, in het Nederlands miauwt ie en in Italie miagola’t ie’. De Ierse schrijver en nobelprijwinnaar van de literatuur James Joyce heeft hier ook een sport van gemaakt om te spelen met deze beginselen van betekenis.
Waar begint een expressie betekenis te zijn? Soms vind ik het lastig leerlingen klanken uit te leggen. Wat horen we nu eigenlijk? Horen we wel hetzelfde?
Geef een reactie